Przejdź na górę strony Przejdź do treści

Klawisze Dostępności

Zamiast klawisza Alt możesz użyć H

Dzisiaj jest: Piątek, 14 Grudzień 2018     Imieniny: Alfreda i Izydora     Pogoda:
ikonka - zmniejsz czcionkę ikonka - czcionka standardowa ikonka zwiększ czcionkę ikonka - English version ikonka - serwis BIP
Jesteś na: Strona główna / Prezentacja Gminy / Zarys historyczny / Historia miasta

Historia miasta

Choć dzisiejszy Knurów uzyskał prawa miejskie stosunkowo niedawno, bo w 1951 roku w wyniku połączenia z Krywałdem i Szczygłowicami, to jego historia jest znacznie bogatsza.

Pierwsze wzmianki o Knurowie pochodzą z "Księgi uposażeń biskupstwa wrocławskiego" datowanej na przełom XIII i XIV wieku. W tym to okresie Knurów był już zorganizowaną osadą i stanowił część składową ziemi gliwickiej. Na przestrzeni od XV do XVIII wieku, losy Knurowa toczyły sie podobnie jak całego Górnego Śląska, który przechodząc z rąk do rąk często zmieniał swoją przynależność do różnych monarchii. Jednym z najstarszych obiektów zachowanych z tego okresu jest XVI wieczny drewniany kościół p.w. św. Wawrzyńca (przeniesiony w 1936r. do Chorzowa).

Piękna Madonna z dzieciątkiem na ręku, koroną na głowieNa oryginalny wystrój kościółka składały się między innymi cenne rzeźby św. Anny Samotrzeciej, św. Wawrzyńca oraz Pięknej Madonny z Knurowa. Ta ostatnia, powstała około 1420 roku, jest obok Madonny z Krużlowej jedną z dwóch zachowanych w Polsce rzeźb przedstawiających średniowieczne Madonny (wszystkie knurowskie figury znajdują się obecnie w zbiorach Muzeum Archidiecezjalnego w Katowicach). Zasadnicze zmiany w historii miejscowości przyniósł XIX wiek, związany z procesem industrializacji. Knurów z osady typowo wiejskiej przekształcił sie w ośrodek przemysłowy. Dotychczasowa zabudowa siedliskowa wzbogacona została nowymi obiektami. Na ich tle wCzarno-białe zdjęcie pierwszej fabryki prochowni na Krywałdzieyróżniał się wybudowany w poł. XIX wieku na terenie dóbr rycerskich dwór wraz ze stawem (w mocno zmienionym obiekcie mieści się aktualnie siedziba NOT i Izba Tradycji Górniczej KWK Knurów przy ul. Dworcowej).

Dynamiczny rozwój górnictwa i rosnące zapotrzebowanie na materiał strzelniczy przyczynił się do powstania w 1875 r. pierwszej fabryki - prochowni na Krywałdzie. Obecnie jedynymi śladami po dawnej świetności zakładu funkcjonującego przez ponad 120 lat, najpierw jako ,,Lignoza", a później Krywałd-ERG, są zlokalizowane w rejonie ulicy Zwycięstwa: okazały budynek dyrekcji, neogotycka kapliczka św. Barbary oraz kościół parafialny p.w. św. Antoniego, który mieści się w budynku dawnej cechowni.

Gwałtowny rozwój Knurowa przypada na przełom XIX i XX wieku, kiedy to w wyniku odkrycia bogatych złóż węgla kamiennego podjęto decyzję o budowie koksowni oraz kopalni.

Kolonia powstała w latach 1900-1921, twórcą i projektantem był Karl HenriciDzięki temu, w latach 1900-1921 w północno-wschodniej części Knurowa powstały cztery kolonie dla urzędników i robotników. Są to unikatowe w skali kraju przykłady tzw. osiedli patronackich, wznoszonych w sąsiedztwie macierzystych zakładów pracy. Twórcą i projektantem knurowskich koloni był światowej sławy urbanista niemiecki Karl Henrici. Zespoły te odznaczały się regularnością i geometrycznością układu. Do dziś zresztą, obiekty te zachowały swój specyficzny charakter, wyróżniając się cechami wiejskiej zabudowy z elementaSzpital wybudowany w 1912 roku, dawniej pod nazwą "Lecznica Spółki Brackiej"mi założeń ogrodowych (np.: III Kolonia w rejonie ul. Dworcowej, Ogrodowej, Słoniny i sąsiednich.)

Poza domami mieszkalnymi sukcesywnie rozbudowywano infrastrukturę towarzyszącą. Uruchomiono w 1908 roku pierwszą linię kolejową, w 1912 roku powstał jeden z najbardziej charakterystycznych budynków - Lecznica Spółki Brackiej (obecnie Szpital Miejski przy ul. Niepodległości). W centrum miasta, w rejonie ulic Niepodległości i 1-go Maja wzniesiono kilkanaście, w większości modernistycznych kamienic, w latach 1928-29 wybudowano także ratusz miejski. U zbiegu ulic ks. Koziełka i Dworcowej zachowała się ufundowana w 1919 roku kapliczka św. Jana Nepomucena, w najbliższym sąsiedztwie wyróżnia się także masywna sylwetka kościoła p.w. Świętych Cyryla i Metodego z oryginalnym wystrojem wnętrz projektu Henryka Burzca - rzeźbiarza z Zakopanego.

Kościół z oryginalnym wystrojem wnętrz projektu Henryka Burzca - rzeźbiarza z ZakopanegoPomyślny rozwój miasta przerwany został wybuchem II wojny światowej, który tragicznie zapisał się w losach Knurowa. Przeważającym siłom hitlerowskim wczesnym rankiem 1 września 1939 roku stawiły opór polskie oddziały ochotnicze złożone z byłych powstańców śląskich. Wśród poległych był m.in. dowódca knurowskiego odcinka obrony. Obelisk upamiętniający tamte wydarzenia znajduje się na terenie Miejskiej Szkoły Podstawowej nr 3, przy ulicy noszącej imię dowódcy- Feliksa Michalskiego.

Przeszło pięcioletni okres okupacji zakończył się wkroczeniem w styczniu 1945 roku wojsk radzieckich. Ich przybycie zapoczątkowało jednak falę represji stalinowskich, którym poddano miejscową ludność pomimo jej polskich korzeni. Na terenie Knurowa w dzisiejszych obiektach Miejskiej Szkoły Podstawowej nr 2 przy ulicy Szpitalnej znajdował się obóz przejściowy dla internowanych i osób przeznaczonych do wywKompleks C.H. Merkury dawniej, w tle osiedle wieżowcó mieszkalnychózki w głąb ZSRR. Przed wejściem do budynku w 1992 roku odsłonięto tablicę poświęconą Tragedii Górnośląskiej.

Po stopniowej normalizacji sytuacji w kraju, okres powojenny przynosi miastu duże przeobrażenia. Rozbudowa przemysłu, uruchomienie w 1961 w Szczygłowicach drugiej kopalni węgla kamiennego, powstanie nowych osiedli mieszkaniowych wraz z infrastrukturą socjalną, czy też szybko zachodzące przemiany demograficzne związane z napływem nowych osób do pracy powodują zmiany w knurowskim krajobrazie.