Przejdź na górę strony Przejdź do treści

Klawisze Dostępności

Zamiast klawisza Alt możesz użyć H

Dzisiaj jest: Czwartek, 17 Październik 2019     Imieniny: Wiktora i Małgorzaty     Pogoda:
ikonka - zmniejsz czcionkę ikonka - czcionka standardowa ikonka zwiększ czcionkę ikonka - English version ikonka - serwis BIP
Jesteś na: Strona główna / Prezentacja Gminy / Zasłużeni dla Knurowa / Zasłużeni knurowianie

Zasłużeni knurowianie

W latach 1922-1923 ks. Alojzy Koziełek pełnił obowiązki inspektora w śląskim kuratorium oświaty.Ks. Alojzy Koziełek

urodził się 2 lutego 1879 roku w Jaroniowie koło Baborowa (powiat głubczycki) na Opolszczyźnie. Po ukończeniu szkoły powszechnej i gimnazjum studiował teologię i ekonomię społeczną na uniwersytetach we Wrocławiu i Monachium. Po otrzymaniu święceń kapłańskich pełnił obowiązki wikarego w Katowicach, Pszczynie i Berlinie. W latach 1908-1923 był proboszczem w Szerokiej, a następnie proboszczował w Miedźnej koło Pszczyny (1923-1928 ). W latach 1922-1923 pełnił obowiązki inspektora w śląskim kuratorium oświaty.

31 maja 1928 roku został proboszczem w Knurowie, zarządzając parafią pod wezwaniem św. Wawrzyńca. Od chwili przyjęcia obowiązków proboszcza, Ks. A. Koziełek czynił starania o wybudowanie kościoła w Knurowie (w 1926 r. wybudowano kościół tymczasowy, po zamknięciu wymagającego gruntownego i kosztownego remontu starego kościoła drewnianego z 1599 r.). W 1929 roku wybudował plebanię z budynkiem gospodarczym, jako zaplecze kościoła tymczasowego, a pięć lat później - Grotę Lourdzką z figurami Matki Boskiej i modlącej się św. Bernadetty. Dzięki staraniom Ks. A. Koziełka w odpust św. Wawrzyńca, dnia 8 sierpnia 1937 roku dokonano symbolicznego wykopu początkującego budowę nowego kościoła pod wezwaniem słowiańskich misjonarzy Świętych Cyryla i Metodego. Wybór patronów nowego kościoła nie był przypadkowy - ksiądz Alojzy z bratem Janem (również księdzem) brali (w latach 1924 i 1932) czynny udział w kongresach pansłowiańskich odbywających się w czeskim Velehradzie, gdzie znajduje się grób św. Metodego.

Wybuch II wojny światowej spowodował wstrzymanie prac budowlanych, a proboszcz Ks. A. Koziełek został osunięty od kierowania parafią. W okresie okupacji Ks. A. Koziełek ukrywał się w chłopskim gospodarstwie w okolicach Pszczyny oraz prawdopodobnie przebywał w klasztorze w Kochłowicach.
Po zakończeniu II wojny światowej Ks. A. Koziełek wraca na knurowskie probostwo i finalizuje budowę nowego kościoła, którego poświęcenie odbyło się 13 lipca 1948 roku. Zmarł w Knurowie 20 listopada 1949 roku, gdzie został pochowany na cmentarzu przy obecnej ul. 1-go Maja we wspólnej mogile ze swoją siostrą oraz bratem. Jego pogrzeb był wielką manifestacją żalu po stracie cenionego duszpasterza. Został zapamiętany nie tylko jako dobry gospodarz, ale również ceniono jego wielką miłość do dzieci (m.in. co roku fundował najuboższym dzieciom przystępującym do Pierwszej Komunii Świętej, stroje komunijne z obuwiem i poczęstunek), tradycji i ojczyzny (za jego kadencji działało w Knurowie aż 15 stowarzyszeń katolickich).

Ks. A. Koziełek jest autorem pierwszej monografii Knurowa - "Knurów i Krywałd. Kronika na tle historii Ziemi Gliwickiej". Książka ta została wydana nakładem autora w 1937 roku. Jest to do dziś podstawowa lektura dla wszystkich, którzy chcą zgłębić historię miasta (patrz Źródła). Na podstawie uchwały Rady Miasta z 11 września 1990 roku ulica Juliana Marchlewskiego została przemianowana na ulicę Ks. Alojzego Koziełka.

 

Florian OganFlorian Ogan

urodził się 4 maja 1891 roku w Wieszowie (w powiecie tarnogórskim), w robotniczej rodzinie. Po ukończeniu szkoły realnej, uczęszczał do gimnazjum i liceum prowadzonego przez księży w Gliwicach. Z powodu udziału w tajnym kółku Młodzieży Polskiej (w 1910 roku uczestniczył z kolegami w odsłonięciu Pomnika Grunwaldziego w Krakowie) nie został dopuszczony do matury, którą zdał rok później w szkole w Bolesławcu na Dolnym Śląsku, po czym wyjechał do Wrocławia, wstępując na wydział medyczny Uniwersytetu Wrocławskiego.

Po wybuchu pierwszej wojny światowej jest zmuszony przerwać studia, gdyż powołano go do wojska (służył jako felczer). Po zakończeniu działań wojennych kontynuował studia, które ukończył w 1921 roku, jako lekarz medycyny.

Brał udział w III Powstaniu Śląskim jako lekarz w pułku Alfonsa Zgrzebnioka, za co dostał Krzyż Powstańczy. Po wojnie praktykował przez sześć lat w Chorzowie i Rudzie Śląskiej. W Chorzowie poznał swą przyszłą żonę Antoninę, rodowitą krakowiankę.

W 1928 roku Florian Ogan wygrał konkurs na dyrektora knurowskiego szpitala. Oganowie na terenie szpitala mieszkali do wybuchu II wojny światowej.
Doktor Florain Ogan był doskonałym diagnostą. Zrobił rzadką w tych czasach specjalizację z chirurgii ręki. Za jego dyrektorowania powstały wtedy nowe oddziały: chirurgia i ginekologia.

W sierpniu 1939 r. został przeniesiony do pracy w szpitalu w Chorzowie (tego samego, w którym pracował tuz po zakończeniu studiów), ale nie na długo, bo w grudniu wrócił do Knurowa, gdzie jednak pracy w knurowskim szpitalu nie znalazł (proponowano mu podpisanie volklisty, ale odmówił). Ciężki okres okupacji doktor Ogan i jego rodzina (zamieszkali w budynku przy ul. Niepodległości) przetrwali dzięki pomocy życzliwych knurowian. W roku 1944 pracował jako lekarz w obozie jenieckim w Świętochłowicach. W roku następnym wrócił do Knurowa i w Szkole Podstawowej nr 2 otworzył i prowadził gabinet lekarski dla miejscowej ludności.

Od 1945 roku ponownie związał się z knurowskim szpitalem, będąc jego dyrektorem. W tym okresie zorganizował knurowską służbę zdrowia, zwiększył liczbę miejsc szpitalnych, a także unowocześnił szpitalną bazę leczniczą. Florian Ogan był nie tylko dyrektorem szpitala, ale pełnił także funkcję lekarza rejonowego.

We wspomnieniach wielu knurowian zachowała się postać cenionego, dobrego lekarza, który często przyjeżdżał do pacjentów... furmanką (nigdy nie zgodził się na zakup samochodu). Pomimo, że nie skończył polskich szkół, władał piękną polszczyzną i śląską gwarę, a także biegle mówił po francusku, znał łacinę, interesował się historią.

Florian Ogan zmarł w Knurowie w 1965 roku, gdzie został pochowany na cmentarzu przy ul. 1-go Maja. Jego imieniem została nazwana ulica, przy której znajduje się m.in. Szpital Miejski oraz Urząd Miejski. Od 2000 roku dr Florian Ogan jest również patronem knurowskich Honorowych Krwiodawców.

 

Feliks MichalskiFeliks Michalski

urodził się 29 grudnia 1898 r. Brał udział w trzech kolejnych powstaniach śląskich, pełniąc dowódcze funkcje. Po powstaniach pracował w straży granicznej, a potem w krywałdzkiej fabryce "Lignoza". Od 1935 r. prowadził restaurację w Krywałdzie, w której odbywały się spotkania i zjazdy Związku Powstańców Śląskich.

Września 2004 r., po Mszy św. w krywałdzkim kościele św. Antoniego, odbył się przemarsz pod budynek Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 3, gdzie prezydent Knurowa, Adam Rams dokonał uroczystego odsłonięcia obelisku poświęconego pamięci Feliksa Michalskiego. Kwiaty pod obeliskiem złożyły delegacje kombatantów i harcerzy, władze Knurowa, starosta powiatu gliwickiego Michał Nieszporek, wójt Gierałtowic Joachim Bargiel i mieszkańcy oraz rodzina Feliksa Michalskiego (wnuk i 95-letnia dziś siostra bohatera - Łucja Pietrzak). Salwą uczciła pamięć Michalskiego Kompania Honorowa JW. 1966 Gliwice pod dowództwem kpt. Marka Wojtysiaka.

 

Antoni Słonina

urodził się 5 czerwca 1878 r. w Bykowinie na Górnym Śląsku (ob. dzielnicy Rudy Śląskiej). Jego żona - Maria Słonina pochodziła z wioski Cielmice w powiecie pszczyńskim.

Antoni SłoninaAntoni Słonina był pierwszym przewodniczącym knurowskiego koła Związku Zawodowego Polskiego (ZZP). Była to największa organizacja robotnicza o wybitnie polskim obliczu (założona w Knurowie w 1911 r. przez Edwarda Nokielskiego), która walczyła o poprawę warunków życia ludzi pracy na Górnym Śląsku. W mieszkaniu Antoniego i Marii, odbywały się zebrania miejscowych członków ZZP, gdyż właściciele większych lokali bali się represji ze strony władz pruskich.

W 1913 r. powstało w Knurowie Towarzystwo Śpiewu "Jedność", do którego należeli oboje małżonkowie. W ich mieszkaniu odbywały się lekcje śpiewu. W tym samym roku, Antoni utracił pracę na kopalni, co powszechnie traktowano jako szykanę władz pruskich za jego aktywną działalność związkową i społeczną. Zatrudnił go wówczas miejscowy proboszcz jako grabarza. W tym czasie małżonkowie założyli skład trumien, które Maria sama wyklejała i malowała.

Po wybuchu wojny, Antoni został powołany do wojska. Pod nieobecność męża, od 15 października 1915 roku do 1 lipca 1918 roku, Maria nadal bardzo aktywnie działała w ZZP - Oddział Górniczy w Knurowie (jak pisze I. Libura: "była prezeską, sekretarką i skarbniczką" ).

Po powrocie z wojska, Antoni Słonina brał udział we wszystkich trzech powstaniach śląskich, a w okresie plebiscytu należał do aktywnych działaczy narodowych. Również Maria Słonina brała czynny udział we wszystkich powstaniach śląskich, dawała pokoje do narad konspiracyjnych, gościła powstańców, udostępniała dom i grunt do przechowania broni i sama nocami wraz z mężem chowała broń do kryjówek. W okresie plebiscytowym pracowała gorliwie w towarzystwach kobiecych. Na podwórzu Słoninów odbywały się wiece i zgromadzenia polskie. W dniu głosowania Maria przyjmowała gości pozamiejscowych, szczególnie opiekowała się osłabionymi staruszkami, żeby nie stracić ani jednego głosu za Polską.

W uznaniu zasług Antoniego i Marii, komisarz rządu polskiego Wojciech Korfanty przysłał obojgu małżonkom dyplom honorowy z napisem: "Za dzielność i ofiarna służbę Ojczyźnie ku pamięci przebyłych znojów około połączenia Prastarej Ziemicy Śląskiej z Najjaśniejszą Rzecząpospolitą Polską. Dan w Bytomiu 3 Maja 1921 roku".

W niepodległej Polsce, w latach 1920-1922 Antoni Słonina był sołtysem, a w latach 1922-1927 - pierwszym naczelnikiem gminy Knurów i urzędu okręgowego. Za jego kadencji zbudowany został Pomnik Powstańców Śląskich oraz stadion przy ul. Dworcowej. Jego żona, w trudnych latach powojennych, prowadziła dla 300 biednych dzieci kuchnię z darów Amerykańskiego Czerwonego Krzyża.
W okresie drugiej wojny światowej, aż do aresztowania działał w tajnej organizacji podziemnej. 28 marca 1944 roku został aresztowany i osadzony w hitlerowskim obozie koncentracyjnym Gross-Rosen, w którym zginął 15 stycznia 1945 roku. Urna z jego prochami spoczywa w Knurowie, a na nagrobku możemy przeczytać: "Nie bójcie się tych, którzy ciała zabijają, ale duszy zamordować nie mogą".
Antoni Słonina został uhonorowany wieloma odznaczeniami, dyplomami i odznakami, m.in. Medalem Niepodległości i Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności. W uznaniu zasług, jego imieniem została nazwana ulica, przy której znajduje się m.in. Miejska Szkoła Podstawowa nr 1.

Materiały pochodzą m.in. ze zbiorów Izby Tradycji Górniczej przy KWK Knurów oraz z witryny interentowej

Wirtu [at] lny
Knurów.